Tangerine Dream , Woody Jackson, The Alchemist, Oh No

Grand Theft Auto V: The Music of Grand Theft Auto V / The Cinematographic Score — GTA 5 

(2013/2014)
Grand Theft Auto V: The Music of Grand Theft Auto V / The Cinematographic Score — GTA 5  - okładka
Maciej Wawrzyniec Olech | 18-11-2026 r.

W oczekiwaniu na Grand Theft Auto VI przyjrzyjmy się (na razie) ostatniej odsłonie słynnej serii od Rockstar Games. I nie chodzi bynajmniej o świetny gameplay czy społeczno-ironiczny komentarz do współczesnej Ameryki. Gra ta może się pochwalić niezwykłą oprawą muzyczną, wśród której licznych wydawnictw znalazł się również album autorstwa Tangerine Dream. I choć mamy do czynienia z grą, można powiedzieć, że jest to zarazem ostatni wielki soundtrack Tangerine Dream. Podsumowujący ich karierę, a także będący pożegnalnym dziełem Edgara Froesego, jednego z założycieli tej legendarnej grupy, która była pionierem i zrewolucjonizowała muzykę elektroniczną.

Seria Grand Theft Auto od zawsze stała radiem. Przez dekady to licencjonowane przeboje budowały klimat wirtualnych metropolii, które my jako gracze (bardzo często łamiąc prawo) mogliśmy eksplorować. Jednak przy piątej odsłonie, Rockstar Games postanowiło wykonać krok milowy, wprowadzając autorski, dynamiczny score, na miarę tych z filmowych produkcji. I tutaj pojawiło się kolejne wielki zaskoczenia. Do jego stworzenia zaproszono postać wręcz pomnikową – Edgara Froese i jego formację Tangerine Dream. Nagle, obok satyry i pastiszu, pojawiła się przestrzeń na coś bardziej subtelnego – na emocję, atmosferę, napięcie i nadanie grze, jak i graczom, bardziej filmowego przeżycia. W kontekście gry o przestępcach i moralnym rozkładzie Ameryki wybór Tangerine Dream może się zdawać nieoczywisty. Sam Edgar Froese nie był szczególnie zainteresowany tym projektem. Chociaż to i tak mało powiedziane. Niemiecki mistrz elektroniczny otwarcie stwierdził, że nie lubi, nie rozumie i nie zamierza zrozumieć gier wideo. Na szczęście osobom z Rockstar Games udało się go przekonać pokazując gotowe fragmenty Grand Theft Auto V i tłumacząc mu ten stworzony przez nich wirtualny świat. Forese spodobał się szczególnie społeczno-ironiczno-krytyczny wydźwięk gry. Dostrzegł też wiele filmowych elementów, które stały się dla niego swoistą podróżą w czasie i cofnięciem do przeszłości. Otóż nie jest tajemnicą, że duch filmów lat 80tych unosi się nad serią Grand Theft Auto, w tym i kultowy Thief Michaela Manna. I jak wszyscy wiemy muzykę do niego stworzyła formacja Tangerine Dream. I choć wtedy ów score został średnio przyjęty przez krytyków i nawet doczekał się nominacji do Złotej Maliny, za Najgorszą Ścieżkę Dźwiękową (tak kiedyś był nominacje do Złotych Malin, za najgorsze soundtracki). Dzisiaj podobnie, jak i sam film,  ma status kultowy i w pewnym sensie definiuje też elektroniczno-muzyczny styl lat 80. Widząc inspirację Thief nie dziwi już fakt, że twórcy z Rockstar Games uderzyli do Edgara Froese i jego grupy o stworzenie ścieżki dźwiękowej do ich gry. Niemiec się zgodził (inaczej nie byłoby tego tekst) i zabrał się do roboty.

W efekcie powstał niezwykle ciekawy muzyczny miks i, w pierwszej linii, przebojowy album.

Naturalnie w przypadku Tangerine Dream mamy do czynienia z grupą, projektem zrzeszającym twórców muzyki elektronicznej, tzw. „berlińskiej szkoły”. Formacja przez lata wielokrotnie zmieniała swoich członków. Edgar Froese pozostawał jej jedynym stałym członkiem od początków istnienia grupy w latach 70. i to on był głównie zaangażowany w tworzenie ścieżki dźwiękowej do Grand Theft Auto V. Pomagał mu przy tym Thorsten Quaeschning, który dołączył do zespołu w 2005 roku i stał się głównym współpracownikiem Froesego. Po jego śmierci Quaeschning przejął jego rolę w zespole. Wedle informacji z oficjalnej strony Tangerine Dream Froese z pomocą Quaeschninga stworzył aż 62 godziny muzyki, które następnie przekazano Rockstar Games. Naturalnie w ostateczności my, jako słuchacze, nie otrzymaliśmy 62-godzinnego soundtracku. Przy czym znalezienie oryginalnej muzyki Froesego też nie jest tak łatwym zadaniem.

Mimo ogromu materiału od Tangerine Dream twórcy z Rockstar Games nie zrezygnowali z piosenek i składanek radiowych. Obok kompozycji Edgara Froesego i Thorstena Quaeschninga w GTA V znajdziemy też muzykę innych twórców, takich jak The Alchemist, Oh No, czy Woody’ego Jacksona reprezentujących również inne gatunki – rock, hip-hop i szeroko pojętą muzykę popularną. W ogóle jeżeli chodzi o Woody’ego Jacksona, jego obecność nie powinna tutaj dziwić.  Jest on wszak nadwornym i stałym kompozytorem Rockstar, który tworzył muzykę do takich ich takich gier jak: Red Dead Redemption, L.A. Noire, i Red Dead Redemption. 

Dlatego, zanim zanurzymy się w samej muzyce, warto uporządkować strukturę wydawniczą, która – jak to u Rockstar – potrafi być nieco myląca.

Oficjalny album The Music of Grand Theft Auto V podzielono na trzy woluminy:

Volume 1: Original Music – zbiór piosenek napisanych na potrzeby radiostacji.

Volume 2: The Score – miks instrumentalnego materiału, gdzie elektronika Tangerine Dream miesza się z rockowym pazurem Woody’ego Jacksona oraz hip-hopowym bitem The Alchemist i Oh No.

Volume 3: The Soundtrack – selekcja utworów licencjonowanych.

Grand Theft Auto V: The Music of Grand Theft Auto V (2013)

Trudno tutaj mówić o klasycznym soundtracku, lecz raczej o muzycznej wizytówce całego projektu. Obok fragmentów ilustracji znalazły się tutaj wybrane utwory z radiostacji, dzięki czemu wszystkie trzy albumy oddają pełne spektrum muzycznego świata Los Santos.

Z punktu widzenia fanów ścieżek dźwiękowych najciekawiej prezentuje się oczywiście Volume 2: The Score. Mimo dość jednoznacznej nazwy nie jest to jednak album z klasyczną muzyką ilustracyjną. To bardziej kompilacja utworów instrumentalnych, które często w różnej formie i aranżacji znalazły się w grze. Nie jest też to muzyka stworzona wyłącznie przez Tangerine Dream. Wspomniani wcześniej Woody Jackson, The Alchemist i Oh No również mieli swój udział w jej powstaniu. Można wręcz mówić o ciekawym połączeniu muzyki europejskiej z amerykańską. W efekcie powstał niezwykle ciekawy muzyczny miks i, w pierwszej linii, przebojowy album.

Wielu mogłoby sądzić, że angaż Tangerine Dream i nawiązania do takich prac jak Thief zaowocują soundtrackiem z wyłącznie retro muzyką elektroniczną rodem z lat 80. Jednak wraz z udziałem pozostałych artystów powstał album zwinnie łączący elementy muzyki elektronicznej (często również tej retro), rockowej, hip-hopowej i szeroko pojętej muzyki klubowej. Nie jest to klasyczna ścieżka dźwiękowa, ale trudno odmówić temu krążkowi przebojowości, jak i ducha Los Santos. Nie jest jednak tak, że charakterystyczna muzyka Tangerine Dream jest mocno ukryta. W niektórych kawałkach wystarczy wsłuchać się w pierwsze sekundy syntezatorowego brzmienia, by rozpoznać rodowód berlińskiej szkoły. Trudno też oprzeć się wrażeniu, że Edgar Froese potraktował Grand Theft Auto V jako swoisty powrót do estetyki, którą współtworzył ponad trzydzieści lat wcześniej przy filmie Michaela Manna.

Nie chodzi wyłącznie o brzmienie syntezatorów. Samo Los Santos przypomina współczesną wersję nocnego Los Angeles z Thief. Miasto skąpane w świetle neonów, bohaterowie funkcjonujący na granicy prawa, samotność wielkiej metropolii i chłodna elektronika tworzą niezwykle podobny klimat. Szczególnie wyraźnie słychać to w utworach takich jak No Happy Endings (najlepszy utwór na albumie, najbardziej utrzymany w duchu Tangerine Dream), Streets of Fortune, Place of Conclusions czy North Yankton Memories. Pulsujące sekwencery, delikatne gitarowe improwizacje i szerokie syntezatorowe plamy przywołują skojarzenia z Dr. Destructo, Diamond Diary czy The Last Drive z Thief. Nie jest to jednak autoplagiat. Raczej twórcze rozwinięcie języka muzycznego, który Edgar Froese wypracował jeszcze na początku lat osiemdziesiątych. Co ciekawe, sami twórcy gry z Rockstar zdają się świadomie wykorzystywać te skojarzenia. Historia Michaela De Santy, jednego z trójki bohaterów GTA V, przypomina przecież klasycznych bohaterów kina kryminalnego Michaela Manna – zawodowych przestępców próbujących rozpocząć nowe życie, ale niezdolnych uciec przed własną przeszłością.

W tym kontekście wybór Tangerine Dream okazuje się czymś znacznie więcej niż tylko zatrudnieniem znanego zespołu. To muzyczny komentarz do inspiracji, z których gra czerpie pełnymi garściami. Można wręcz powiedzieć, że Edgar Froese stworzył muzykę nie do GTA V, ale do postaci Michaela De Santy z gry GTA V. Spośród trójki protagonistów to on jest najbardziej „tangerine’owym” bohaterem.

Postać Franklina częściej otrzymuje muzykę bliższą hip-hopowi i nowoczesnej elektronice, Trevor – agresywne, bardziej chaotyczne tekstury. Natomiast melancholijna elektronika Froesego niemal naturalnie wiąże się z Michaelem. To jego retrospekcje, rodzinne konflikty i powroty do North Yankton najczęściej ilustrowane są muzyką Tangerine Dream.

W ogóle, jeżeli chodzi o oddziaływanie muzyki w obrazie/grze, to trzeba docenić jej powściągliwość. Muzyka nie towarzyszy graczowi niemal bez przerwy i w Grand Theft Auto V cisza również jest ważnym środkiem narracyjnym. Podczas swobodnej eksploracji Los Santos bardzo często nie usłyszymy żadnej muzyki ilustracyjnej. Towarzyszą nam wyłącznie dźwięki miasta – szum ulic, odgłosy samochodów, rozmowy przechodniów czy stacje radiowe w samochodach. Score Tangerine pojawia się dopiero wtedy, gdy narracja uznaje to za potrzebne. Najważniejszym obszarem są misje fabularne, zwłaszcza te związane z Michaelem. To właśnie tam muzyka Tangerine Dream pełni najważniejszą rolę. Nie ilustruje wyłącznie widowiskowych eksplozji, lecz podkreśla także psychologię skomplikowanego bohatera – jego wątpliwości, nostalgię i poczucie winy.

Drugim obszarem są przygotowania do napadów. W tych sekwencjach elektronika Froesego idealnie i stopniowo buduje napięcie. Muzyka pojawia się również podczas niektórych pościgów, ucieczek, lotów śmigłowcem, jazdy poza miastem oraz w wielu krótkich scenach przerywnikowych, a także podczas włączania… menu głównego.

The Cinematographic Score — GTA 5  (2014

Album Volume 2: The Score oferuje kawał przebojowego grania, wyprodukowanego i nagranego na najwyższym poziomie. Jednak jeżeli ktoś szuka muzyki z rodowodem „berlińskiej szkoły”, klasycznego albumu Tangerine Dream, to warto sięgnąć po The Cinematographic Score. Niestety wydany on został w limitowanym nakładzie i jest niedostępny na platformach streamingowych. A szkoda, bo ten album, wydany przez samo Tangerine Dream, stanowi najbliższy odpowiednik klasycznej ścieżki dźwiękowej i można go traktować jako autorską prezentację materiału stworzonego przez Edgara Froesego z pomocą Thorstena Quaeschninga.

Choć okładka tego albumu urodą nie grzeszy, to jednak jego zawartość, da się widzieć… słyszeć.  Co ważne, The Cinematographic Score pozwala spojrzeć na część materiału znanego z Volume 2 z zupełnie innej perspektywy. Dobrym przykładem jest Burning the Bad Seed, które na wydaniu The Score funkcjonuje jako No Happy Endings. Na The Cinematographic Score materiał otrzymuje bardziej klasyczne, elektroniczne ujęcie, dzięki czemu jeszcze wyraźniej słychać jego tangerine’owy rodowód. Jak w ogóle w przypadku wszystkich kawałków, które są niesamowitymi, hipnotyzującymi elektronicznymi pejzażami. Repetetywny, zapętlający się charakter tych utworów nie jest jednak wadą. Wręcz przeciwnie – sprawia, że jesteśmy bardziej w stanie zagłębić się w ich brzmienie i przejść w fazę elektronicznego, nieraz relaksującego transu.

Naturalnie w tak zaprezentowanej muzyce duch Thief unosi się jeszcze mocniej. Uważni słuchacze i miłośnicy TD usłyszą też nawiązania do The Sorcerer i innych prac. Plus usłyszymy melodie i motywy ze wspomnianego wyżej Vol. 2: The Score. Przy czym na tym wydaniu są one naturalnie inaczej zaaranżowane, bardziej utrzymane w klasycznym, elektronicznym stylu Tangerine Dream. Oczywiście i tutaj nie możemy mówić o pełnym klasycznym zapisie muzyki wykorzystanej w grze. Wręcz przeciwnie – mamy do czynienia z selekcją przygotowaną z myślą o samodzielnym odsłuchu, pozbawioną dynamicznych przejść i interaktywnych wariantów obecnych podczas rozgrywki. Paradoksalnie właśnie dzięki temu album funkcjonuje znakomicie poza światem GTA, przypominając późne wydawnictwa studyjne Tangerine Dream bardziej niż typowy soundtrack do gry czy też filmu.

Wraz z poznaniem The Cinematographic Score można uznać poszukiwania muzyki Tangerine Dream z Grand Theft Auto V za ukończone? Nie do końca…

Ressurin Dreams (2020) – Tangerine Dream 

Otóż w 2019 roku, cztery lata po śmierci Edgara Froesego, ukazał się album Tangerine Dream pt. Recurring Dreams. Można go określić mianem „The Best of…”, gdzie Thorsten Quaeschning wybrał i na nowo zaaranżował najbardziej znane kompozycje berlińskiego zespołu. Znalazły się tutaj kawałki z pozafilmowych prac Tangerine Dream, które stanowią bardzo dobrze dobraną, godzinną kompilację.

Co prawda brak tutaj kompozycji z The Sorcerer, Risky Business czy Thief, ale za to znalazła się kompozycja z Grand Theft Auto V pt. Los Santos City Map. Jest to nowa aranżacja utworu Beyondest Weekend Point znanego z The Cinematographic Score. Przy czym muszę przyznać, że ta wersja podoba mi się bardziej i nie zawaham się stwierdzić, że jest piękniejsza.

Piękne, hipnotyzujące elektroniczne brzmienie potrafi wprowadzić w relaksacyjny trans i przenieść nas w nocną przejażdżkę ulicami Los Santos. Ze wszystkich dostępnych i wydanych albumów z muzyką Tangerine Dream z GTA V uważam ten kawałek za najlepszy i najbardziej reprezentacyjny. Warto przy tym wspomnieć, że dla wielu graczy GTA V utwór ten (obojętnie w jakiej aranżacji) jest znany przede wszystkim jako „GTA V Pause Menu Music”, czyli muzyka z ekranu pauzy GTA V, w którym rozbrzmiewa podczas zatrzymania rozgrywki. To właśnie z tym charakterystycznym momentem w grze wielu fanom kojarzy się ta piękna i relaksacyjna kompozycja.

Podsumowanie

W sumie każdy album, każde wydanie muzyki z Grand Theft Auto V należy uznać za udane, dobre, nawet bardzo dobre. Cieszy też, że zatrudnienie Edgara Froesego i jego Tangerine Dream okazało się czymś więcej niż tylko dobrym chwytem marketingowym. Vol. 2: The Score oferuje kawał dobrego, przebojowego grania. Zaś The Cinematographic Score to ponad godzina hipnotyzującej muzyki elektronicznej na najwyższym poziomie. Jest to idealny album dla miłośników tego gatunku, jak i fanów Tangerine Dream. Także z uwzględnieniem tych, którzy najbardziej cenią lata 70. i 80. działalności tego zespołu, uważane przez wielu za najlepszy okres ich działalności. Vol. 2 powinno przypaść do gustu szerszej grupie odbiorców, w tym wspomnianym fanom TD, którzy wcześniej nie byli zbytnio rozpieszczani tym, co oferowała ich ulubiona grupa. W latach 90. i na początku XXI wieku dochodziło do mocnych roszad w zespole i mimo dużej liczby wydawanych albumów nie cieszyły się one taką popularnością wśród fanów i krytyków jak te ze wspomnianego wcześniejszego okresu. A o okropnym albumie z coverami znanych piosenek lepiej nawet nie wspominać.

W przypadku materiału, jaki powstał do Grand Theft Auto V, słychać, że Edgar Froese, który jako jedyny ostał się w zespole, naprawdę przyłożył się do niego. Nie tylko brzmi ta muzyka bardzo dobrze, ale jest też swoistym przekrojem twórczości Tangerine Dream z przestrzeni lat. Oferuje ona podróż do przeszłości, nie opierając się wyłącznie na nostalgicznych nawiązaniach. Nie nazwałbym tej muzyki retro-elektroniczną, gdyż potrafi ona bardzo dobrze odnaleźć się we współczesnym świecie. To bardziej klasyczna muzyka Tangerine Dream i piękna, pożegnalna praca Edgara Froesego, jednego z pionierów i ważniejszych twórców muzyki elektronicznej.

Najnowsze recenzje

Komentarze

Jeżeli masz problem z załadowaniem się komentarzy spróbuj wyłączyć adblocka lub wyłączyć zaawansowaną ochronę prywatności.