Hania Rani z Europejską Nagrodą Filmową – relacja z wyjątkowo szampańskiej gali

Podczas uroczystej 38. gali Europejskich Nagród Filmowych w Berlinie Hania Rani została uhonorowana prestiżową nagrodą za najlepszą muzykę filmową. Polska pianistka i kompozytorka odebrała statuetkę – często nazywaną Europejskim Oscarem – za ścieżkę dźwiękową do filmu Wartość sentymentalna (Sentimental Value), który należał do najczęściej nagradzanych produkcji tego specjalnego wieczoru, celebrującego europejskie kino w atmosferze sprzyjającej licznym toastom.

Znamy zdobywców Europejskich Nagród Filmowych 2026. Uroczysta gala odbyła się w Haus der Kulturen der Welt w Berlinie i zgromadziła największych i najważniejszych przedstawicieli europejskiego kina. Wśród polskich reprezentantów znalazły się wspomniana Hania Rani, jak również Agnieszka Holland. Europejskie Nagrody Filmowe (EFA) przyznawane są przez 5,4 tysiąca członków Europejskiej Akademii Filmowej i często określane są jako europejski odpowiednik Oscarów.

W tym roku redakcja Filmmusic.pl miała okazję uczestniczyć w tym wydarzeniu i zobaczyć na żywo, jak Hania Rani odbiera tę prestiżową nagrodę. W przeciwieństwie do tegorocznych Złotych Globów, podczas tej ceremonii kategoria muzyczna nie została usunięta z transmisji na żywo. Co nie znaczy, że wszystko przebiegło bez problemów. Niestety potwierdziły się pewne uprzedzenia, że nie wszyscy w branży traktują muzykę filmową na równi z innymi elementami, które wspólnie tworzą film. O tym napiszemy jednak więcej w dalszej części relacji, gdzie naturalnie skupimy się również na kategorii muzycznej i zwycięstwie Hani Rani. Nie pominiemy także innych istotnych aspektów tegorocznej gali.

Gala filmowa

Głównym wygranym tegorocznych 38. Europejskich Nagród Filmowych okazał się norweski film Wartość sentymentalna (Sentimental Value) w reżyserii Joachima Triera. Produkcja ta otrzymała wcześniej jedną z głównych nagród na festiwalu w Cannes i jest jednym z poważniejszych kandydatów do nadchodzących Oscarów. Podczas rozdania Europejskich Nagród Filmowych Wartość sentymentalna zwyciężyła w aż sześciu kategoriach: za najlepszy film roku, reżyserię, scenariusz, główne role aktorskie (Renate Reinsve, Stellan Skarsgård) oraz za muzykę skomponowaną przez Hanię Rani (ale o tym napiszemy jeszcze więcej).

Gala rozpoczęła się punktualnie — z około dziesięciominutowym opóźnieniem. Trochę czasu zajęło, nim wszyscy goście zajęli swoje miejsca oraz zdążyli odebrać zamówienia z baru i wnieść je ze sobą na salę. Kiedy jednak wszyscy się już zebrali i usadowili, zgasły światła, a na scenę wszedł słynny irański reżyser Jafar Panahi, twórca filmu To był zwykły przypadek, nagrodzonego Złotą Palmą w Cannes.

Filmowiec mówił o protestach w swoim kraju, które wielu określa mianem rewolucji. Opowiadał o tym, jak brutalnie są one tłumione przez islamski reżim, oraz o tym, jak istotny jest wobec nich sprzeciw. Podkreślał rolę filmowców i artystów w głoszeniu prawdy, zaznaczając jednocześnie, że milczenie lub neutralne podejście wobec zbrodni jest cichym przyzwoleniem, a wręcz współudziałem. Było to ważne przemówienie w kontekście aktualnej, tragicznej sytuacji w Iranie, ale także apel do środowiska filmowego i osób związanych z kulturą, z których wielu chętnie komentuje wydarzenia światowe, zachowując jednak dziwną powściągliwość wobec aktualnej sytuacji w Islamskiej Republice Iranu.

Trudno powiedzieć, czy apel ten trafił na podatny grunt — szczególnie że niemała grupka osób wykorzystała to pierwsze przemówienie, by niedyskretnie opuścić salę, w której odbywała się ceremonia, i udać się do baru po parę procentowych trunków. Niestety ta migracja była stałym elementem gali. W trakcie ceremonii nie było dużych kolejek do baru, a wielu gości chętnie korzystało z tej okazji. Nie ułatwiało to pracy osobom odpowiedzialnym za przebieg wydarzenia, w tym relację na żywo. Musiały one dyskretnie i subtelnie powstrzymywać wychodzących i wchodzących gości z kolejnymi kieliszkami wina czy butelkami piwa, by nie wchodzili w kadr ani na drogę kolejnym prezenterom zmierzającym na scenę.

Dla wielu osób z branży filmowej wysiedzenie półtorej czy dwóch godzin w jednym miejscu okazało się sporym problemem. Podobnie jak zrozumienie, jak pracuje kamera filmowa i kiedy jej operatorom wchodzi się nieumyślnie w kadr — nie tak, żeby te osoby miały na co dzień do czynienia z takim sprzętem. Zdarzały się także sytuacje dość kuriozalne, jak chociażby moment, gdy jeden z filmowców udał się do baru akurat wtedy, gdy przyznawano nagrody w kategorii, w której jego film był nominowany. Na szczęście, dzięki ingerencji osób pracujących przy ceremonii, udało mu się wrócić na salę w odpowiednim momencie.

Pierwszą część gali zakończyło wręczenie specjalnej nagrody za całokształt twórczości Liv Ullmann. Ponieważ było to ostatnie rozdanie nagród przed przerwą, wielu gości opuściło salę jeszcze w trakcie przemowy legendarnej aktorki, by zająć miejsce w kolejkach do baru, zanim zjawią się tłumy.

Hania Rani i muzyka podczas Europejskich Nagród Filmowych

Druga część gali miała przynieść — szczególnie dla nas — najbardziej interesującą kategorię muzyczną. Dla przypomnienia, oto prace nominowane w tym roku do nagrody za Europejską Muzykę Filmową:

• Jerskin Fendrix – Bugonia
• Hania Rani – Wartość sentymentalna
• Michael Fiedler, Eike Hosenfeld – Wpatrując się w słońce

Jak już wspominaliśmy, w przeciwieństwie do tegorocznych Złotych Globów, kategoria muzyczna była transmitowana na żywo. Sama forma jej prezentacji również okazała się interesująca. Nagrodę wręczyła Dascha Dauenhauer, kompozytorka i laureatka Europejskiej Nagrody Filmowej 2020 za muzykę do Berlin Alexanderplatz. Przemierzyła ona całą salę, by zasiąść przy fortepianie ustawionym na scenie, a następnie — opowiadając o trzech nominowanych pracach — zagrała ich fragmenty na żywo.

Reszta jest już historią — Hania Rani zdobyła Europejską Nagrodę Filmową za muzykę do Wartości sentymentalnej. Kompozytorka nie kryła radości i podkreśliła, jak ważne jest dla niej otrzymanie tej nagrody w Berlinie, mieście, w którym studiowała. W swojej przemowie ze sceny zwróciła się także bezpośrednio do reżyserów:

„Pierwszy raz zdarzyło się tak, że to reżyser, którego wszystkie filmy znam i uwielbiam, przyszedł do mnie. Zachęcam innych reżyserów, by również decydowali się na kobiety kompozytorki.”

Słowa te wzbudziły duży entuzjazm wśród obecnych na sali. Dalsza część gali przyniosła kolejne triumfy Wartości sentymentalnej, w tym zwycięstwo w najważniejszej kategorii — Najlepszy Film. Z całą pewnością należy docenić rolę Hani Rani w sukcesie filmu Joachima Triera.

Dla polskiej pianistki i kompozytorki jest to jedno z najważniejszych międzynarodowych wyróżnień w dotychczasowej karierze. Artystka, znana zarówno z autorskich albumów, jak i projektów filmowych oraz teatralnych, od lat konsekwentnie buduje swoją pozycję na europejskiej scenie muzycznej. Nagroda w Berlinie tylko potwierdza jej silną pozycję jako jednej z najbardziej cenionych kompozytorek młodego pokolenia — również w obszarze muzyki filmowej, która stanowi istotną część jej działalności artystycznej.

Ostatnim — i jak dotąd jedynym — polskim kompozytorem nagrodzonym przez Europejską Akademię Filmową był Paweł Mykietyn, wyróżniony w 2022 roku za muzykę do filmu IO Jerzego Skolimowskiego. Choć Polska ma wielu znakomitych i utalentowanych twórców muzyki filmowej, rzadko bywają oni nagradzani lub szeroko rozpoznawalni za granicą. Tym bardziej należy docenić międzynarodowy sukces Hani Rani.

Miłośnicy muzyki filmowej z pewnością to zrobią. Pozostaje pytanie, czy podobnie postąpi większa część branży filmowej. Po tej gali ponownie nasuwają się bowiem wątpliwości, czy muzyka filmowa nie jest wciąż traktowana po macoszemu.

Również podczas drugiej części ceremonii wielu gości opuszczało salę, by wracać do niej z nowymi, pełnymi kieliszkami i butelkami. Niestety, dla wielu osób kategoria muzyczna okazała się „najlepszym momentem”, by na chwilę wyjść. Część z nich wracała z drinkami nawet wtedy, gdy Dascha Dauenhauer grała na fortepianie. W rozmowach z osobami pracującymi przy wydarzeniu argumentowano, że to idealny moment, bo kamery i tak skierowane są na scenę. Argumenty, że trzaskanie drzwiami przeszkadza w występie, nie wszystkich przekonywały. Padały także komentarze w stylu (cytat): „to TYLKO nagroda za muzykę, a nie za najlepszy film czy aktora”, więc — zdaniem niektórych — nie było czym się przejmować.

Po gali, a przed premierą soundtracku

Wręczenie nagrody za Najlepszy Film dla Wartości sentymentalnej oficjalnie zakończyło transmitowaną 38. Galę Europejskich Nagród Filmowych. Nie oznaczało to jednak końca tego wieczoru. Gdy pracownicy porządkowali główną salę Haus der Kulturen der Welt i wynosili puste butelki oraz kieliszki, w pozostałej części budynku rozpoczęło się duże przyjęcie celebrujące europejskie kino, które trwało aż do czwartej nad ranem.

Czy Hania Rani będzie miała w tym jeszcze młodym roku kolejne powody do świętowania? Czy po zdobyciu „Europejskiego Oscara” ma szansę na tego amerykańskiego? Niestety nie — choć Wartość sentymentalna pojawia się na oscarowych shortlistach opublikowanych w grudniu, tytuł ten nie znalazł się w kategorii najlepsza muzyka filmowa. Nawet bez Oscara zza oceanu sukces w Berlinie sprawi jednak, że twórczość polskiej pianistki i kompozytorki trafi do jeszcze szerszego grona odbiorców.

Już 30 stycznia ukaże się oficjalny soundtrack do Wartości sentymentalnej, wydany przez Gondwana Records. Zgodnie z zapowiedziami artystki album doczeka się również fizycznych wydań na winylu i CD. Poniżej można posłuchać pierwszego, tytułowego utworu z nadchodzącego krążka.

Polska premiera kinowa filmu Wartość sentymentalna (oryg. Affeksjonsverdi) w reżyserii Joachima Triera zaplanowana jest na 27 lutego 2026 roku.

Na zakończenie raz jeszcze gratulujemy wszystkim zwycięzcom 38. Europejskich Nagród Filmowych, a w szczególności Hani Rani. A do naszych czytelników — pamiętajcie: słuchajcie muzyki filmowej i pijcie rozważnie.