Szukaj: w




Dlaczego warto si璕a po muzyk powa積?



Pytanie z pozoru proste, przecie muzyka filmowa wyros豉 na kanwie tradycji piel璕nowanych przez wielkich klasyk闚. Budz帷a si do 篡cia kinematografia dos這wnie wyrwa豉 j z sal koncertowych, scen teatralnych i oper, rzucaj帷 w wir wielkich przeobra瞠 kulturowych. Wsp馧czesna muzyka filmowa ju tylko w 郵adowym stopniu identyfikuje si z tymi wzorcami. Czemu wi璚 raz na jaki czas nie pozwoli sobie na powr鏒 do korzeni? Na zaczerpni璚ie z tego niewyczerpalnego 廝鏚豉 inspiracji dla wsp馧czesnych ikon gatunku...


Symfonie, utwory okoliczno軼iowe, koncerty fortepianowe, smyczkowe i suity – to wszystko chleb powszedni dla w御kiego grona sta造ch bywalc闚 filharmonii. Szczerze powiedziawszy nigdy nie zalicza貫m si do tej grupy. Sale koncertowe odwiedzam sporadycznie i nie dlatego, 瞠 wydaj si dla mnie zbyt sterylne. 疾 trzeba uprasowa na t okoliczno嗆 koszul, wypastowa buty… Problemem wydaje si r闚nie sam repertuar, kt鏎y dla statystycznego odbiorcy jest ma這 przyst瘼ny i, co tu du穎 m闚i, nudny. Dlatego te bardziej przemawia do mnie lu幡a atmosfera panuj帷a na koncertach muzyki filmowej z r闚nie swobodnym, 豉twiejszym do przetrawienia programem. Ju sam ogrom takiego przedsi瞝zi璚ia budzi respekt, a przy odpowiednio dobrym repertuarze i realizacji, gwarantuje niezapomniane wra瞠nia. Z drugiej strony nie brakuje przeciwnik闚 tak intensywnego i hucznego celebrowania soundtrack闚. Skrajni konserwaty軼i bez ogr鏚ek przyszywaj do tego 豉tk popcornowej rozrywki. I co w tym jest, skoro przed ka盥 tego typu imprez do bar闚 z przek御kami i napojami ustawiaj si w kolejkach dzikie t逝my. P騧niejsze mlaskanie, siorbanie i g這郾e komentowanie skutecznie konkuruje z muzyczn tre軼i. Te zachowania zawstydza jedynie przedwczesne opuszczanie hali, daj帷e 鈍iadectwo o kinowych nawykach odbiorcy. Muzyka staje si wi璚 tutaj ma這 istotnym elementem imprezy – odskoczni od problem闚 篡cia, kolejn okazj do wyrwania si z domu, wypicia i zjedzenia czego, ewentualnie pogadania ze znajomymi. Ot taka alternatywa dla kina lub festynu. Ale gdzie w tym wszystkim kontakt ze sztuk? Gdzie obcowanie z dzie貫m stymuluj帷ym intelekt i procesy poznawcze?

Tym co odcina odbiorc od kultury wy窺zej nie s wcale ch璚i, czy te trudno嗆 w analizowaniu i przyswajaniu pewnych tre軼i. To wra磧iwo嗆 muzyczna, o kt鏎 w dzisiejszych czasach niezwykle trudno. Nie chodzi tylko i wy陰cznie o brak edukacji i kszta速owania pewnych podstaw. Pod tym wzgl璠em te nie jest za ciekawie. Nadrz璠nym problemem jest natomiast degradacja muzyki i do鈍iadczenia z ni zwi您anego do zwyk貫j rozrywki. Owszem, w idealnym 鈍iecie stwierdziliby鄉y, 瞠 nie istnieje co takiego, jak wra磧iwo嗆 muzyczna. S tylko gusta s逝chaczy kreuj帷e takie, czy inne zapotrzebowania rynkowe. Ale nie mo積a nie odnie嗆 wra瞠nia, 瞠 odbywa si to wszystko w odwrotnym kierunku.

Idealnym przyk豉dem jest tutaj 軼ie磬a d德i瘯owa. Jako element dzie豉 filmowego, towarzysz帷y kinematografii od jej pierwocin (nie tylko rewolucji d德i瘯owej), ma swoje pi瘯ne tradycje. Si璕aj one korzeniami do sztuk scenicznych: oper, balet闚 oraz innych utwor闚 o charakterze lejtmotywicznym, opowiadaj帷ych pewne historie. Przenoszenie tych do鈍iadcze na partytury filmowe odbywa這 si pocz徠kowo w spos鏏 niemal瞠 totalny. Kwesti czasu by這 jednak wypracowanie odpowiednich styl闚 i sposob闚 interpretowania poszczeg鏊nych grup obraz闚. A akceleratorem tego procesu okaza這 si wprowadzenie tak zwanego systemu studyjnego, przyw豉szczaj帷ego sobie talent, do鈍iadczenie i wyobra幡i wybranych kompozytor闚. Pierwsze tego typu partytury Steinea, Korngolda czy Waxmana w dalszym ci庵u odwo造wa造 si do technik kompozycyjnych, instrumentarium oraz sposob闚 artykulacji stosowanych od lat w muzyce scenicznej. Aczkolwiek podejmowane w tym czasie eksperymenty pozwoli造 wyp造n望 muzyce programowej na zupe軟ie nowe wody w kwestii budowania narracji. Ka盥y gatunek filmowy wykszta販i zbi鏎 uniwersalnych rozwi您a ilustracyjnych u豉twiaj帷ych komunikacj z widzem zar闚no na p豉szczy幡ie dramaturgicznej, emocjonalnej, jak i intelektualnej. W spos鏏 zdecydowany uderzy這 to w estetyk muzyki filmowej, czyni帷 z niej produkt bardzo funkcjonalny z jednej strony, ale nierzadko tak瞠 atrakcyjny w tre軼i. Na tyle atrakcyjny, by upatrywa si w niej jednego z element闚 promocji obrazu. S逝篡 mia造 temu nie tylko utwory specjalnie aran穎wane do radiowych emisji, koncertowych wykona, ale i piosenki filmowe coraz cz窷ciej wype軟iaj帷e przestrze publiczn.

Fot. MWO / 10. FMF

Miniony wiek znacz帷o zmieni wizerunek 軼ie磬i d德i瘯owej i podej軼ie do niej. Prze簑ta i wypluta na bruk filmowego biznesu, sta豉 si narz璠ziem w walce o kolejne zyski. Taki obraz pozostawia po sobie nie znosz帷y sprzeciwu, hollywoodzki mainstream. Ale czy w latach kszta速owania si systemu studyjnego by這 inaczej? Pod wieloma wzgl璠ami tak, poniewa osob decyzyjn by dyrektor muzyczny studia. Nie producent, ani tym bardziej re篡ser. Ju na wst瘼ie eliminowa這 to brzemienne w skutkach decyzje podejmowane przez ludzi, kt鏎zy o muzyce wiedz albo ma這 albo wcale. Dzisiejszy rynek filmowy zdominowany jest przez odmierzone od linijki projekty, uwzgl璠niaj帷e ka盥y detal – w tym muzyk. Odg鏎ne plany cz瘰to rozbijaj si o liczne problemy w postprodukcji i wtedy zaczyna si gor帷zkowe poszukiwanie alternatyw. Szar codzienno軼i sta造 si lawinowo p造n帷e zza oceanu historie odrzucania gotowych ju 軼ie瞠k d德i瘯owych, kilkukrotnych zmian na stanowiskach kompozytorskich, czy te wywieranej presji na autorze muzyki. Tworzy to prze鈍iadczenie, 瞠 proces tw鏎czy wyparty zasta przez produkcj, z kt鏎 walczy mog tylko nieliczni w tej bran篡. Nie dziwne, 瞠 wiele os鏏 gubi si w tym wszystkim, zaczynaj帷 postrzega ca造 gatunek muzyki filmowej jako produkt na sprzeda. Zdarzaj si i tacy, kt鏎zy win za decyzje producent闚 obarczaj ikony gatunku, takie jak Williams czy Zimmer. Rzekomo ich „zgubna dzia豉lno嗆” mia豉by m這dym i utalentowanym tw鏎com odcina drog do mainstreamu. A to dopiero pocz徠ek d逝giej litanii wymienianych zarzut闚. Karuzela absurd闚 rozkr璚a si na dobre...

Czemu o tym wszystkim pisz? Po pierwsze, by ostudzi emocje. Muzyka filmowa ma si ca趾iem nie幢e i nic nie skazuje na to, aby dzia豉lno嗆 Zimmera, Williamsa, czy innego Tylera zachwia豉 zdrow r闚nowag mi璠zy mainstreamem, a pozosta造mi sferami kinematografii. Jasne, pewnych zmian nie jeste鄉y w stanie zatrzyma, a decyzji odwo豉 – jak i nie mo積a by這 tego zrobi dekady temu, kiedy orkiestr zacz窸a wypiera elektronika. Ale s to kwestie niezale積e od nas i (w wi瘯szo軼i przypadk闚) od tw鏎c闚 muzyki filmowej. My郵, 瞠 zasadniczym problemem jest roszczeniowe podej軼ie do s逝chanych soundtrack闚 i ich tw鏎c闚 oraz zupe軟y brak zrozumienia do praw rz康z帷ych t bran膨. Mo積a z tym walczy wyciszaj帷 emocje, odcinaj帷 si od szumu medialnego, plotek i pompowania przys這wiowych balonik闚. Mo積a te oderwa my郵i i ucho od „film闚ki”, by popracowa nad swoj wra磧iwo軼i muzyczn. A jest bardziej sprzyjaj帷e ku temu miejsce ni filharmonia, czy opera?

Tak jak w Ko軼iele Katolickim istotnym elementem wzrastania w wierze s 獞iczenia duchowne, tak w przypadku rozwoju wra磧iwo軼i niezb璠ny jest okazjonalny kontakt ze sztuk wy窺z. Muzyka jest tylko jednym z bod嬈闚 stymuluj帷ych te procesy, cho wielu specjalist闚 powie, 瞠 bardzo wa積ym. W ko鎍u nie obraz, ale w豉郾ie odpowiednia kombinacja fal d德i瘯owych najmocniej ingeruj w wyobra幡i odbiorcy. Lekcja, kt鏎 najch皻niej zada豚ym wszystkim filmowcom, r闚nie dobrze mo瞠 zosta odrobiona przez zwyk貫go konsumenta. Przecie to jego decyzje generuj popyt i poda. Tworz rzeczywisto嗆, w jakiej obraca si ca豉 bran瘸 muzyczna. A ilu jest na tym 鈍iecie mi這郾ik闚 orkiestrowej muzyki filmowej, kt鏎zy nie potrafi odr騜ni waltorni od tuby? Niemo磧iwe? A jednak!

Fot. Agnieszka Deluga-G鏎a / FN w Warszawie, Nagranie "Moj瞠sza"

Tak naprawd inspiracj do napisania tego tekstu by造 przemy郵enia po utworze, jaki mia貫m okazj ostatnio wys逝cha. 畝dn symfoni, uwertur, czy koncert smyczkowy, a trzygodzinn oper sakraln. To jest dopiero lekcja pokory dla funkcjonuj帷ego na wysokich obrotach cz這wieka! Przynajmniej w teorii, bo praktyka pokaza豉 co zupe軟ie innego. Potencjalnie m璚z帷e i trudne w odbiorze s逝chowisko okaza這 si jednym z najlepszych do鈍iadcze muzycznych, jakich ostatnio dozna貫m. C騜 to za dzie這?

Moj瞠sz autorstwa Antona Rubinsteina. Nie kojarzycie? Nic w tym dziwnego, gdy 15 pa寮ziernika w warszawskiej Filharmonii Narodowej odby豉 si jej 鈍iatowa prapremiera. Zaraz, zaraz… Ale jak to? Stuletnia kompozycja, a jeszcze nigdy nie by豉 oficjalnie zaprezentowana? By豉, cho nie w ca這軼i, a ju na pewno nie w takiej formie, w jakiej 篡czy豚y sobie tego sam autor. Przez lata by豉 bowiem na cenzurowanym za tematyk i tre嗆, a po najwi瘯szej z wojen po prostu 鈍iat o niej zapomnia. Dzi瘯i staraniom Michai豉 Jurkowskiego mia這 si to zmieni. To on odnalaz i „wzi掖 na warsztat” dzie這 Rubinsteina, kt鏎y w kwestiach orkiestracyjnych nie by pono najmocniejszy. Wielomiesi璚zn, tytaniczn prac, ostatecznie uda這 si doprowadzi do ko鎍a, anga簑j帷 do wykonania Sinfoni Iuventus oraz Ch鏎 Filharmonii Narodowej. I jak na rasow oper przysta這, na scenie nie mog這 zabrakn望 r闚nie „aktor闚” – solist闚 p造nnie prze郵izguj帷ych si po ambitnym libretto. Podzia kompozycji na osiem symbolicznych obraz闚 usystematyzowa ca陰 histori tytu這wego bohatera, przeprowadzaj帷 s逝chacza przez koleje jego los闚: od narodzin, poprzez s造nne wyprowadzenie izraelit闚 z Egiptu, a po pe軟 patosu 鄉ier. A jako, 瞠 tekst prezentowany by w oryginale, po niemiecku, przydatnym narz璠ziem okaza造 si t逝maczenia zawarte w programie. Dopiero g喚bsze „wej軼ie” w libretto pozwoli這 delektowa si warstw muzyczn: detalami aran瘸cyjnymi i sugestywno軼i niekt鏎ych fragment闚 ocieraj帷ych si miejscami o baletow finezj. Odbi鏎 tej pracy z pewno軼i u豉twia這 mi zami這wanie do partytur Miklosa R霩sy z epickiego kina biblijnego. Moj瞠sz odcina si jednak od lejtmotywicznego programu cechuj帷ego kompozycje W璕ra. Co wi璚 sprawia這, 瞠 te trzy godziny min窸y niepostrze瞠nie?

My郵, 瞠 skala tego przedsi瞝zi璚ia, kt鏎a w zderzeniu z tematyk biblijn i wybornym wykonaniem nie pozostawia豉 przestrzeni do jakiejkolwiek nudy. Pomocna okaza豉 si r闚nie… wra磧iwo嗆 muzyczna piel璕nowana okazjonalnym si璕aniem po klasyk. Nie trzeba wcale 瘸dnej wiedzy muzykologicznej lub wielkiego do鈍iadczenia, aby czerpa nieskrywan przyjemno嗆 z odkrywania historii i emocji kryj帷ych si na kartach partytur Wagnera, Czajkowskiego, Prokofiewa, czy Holsta. Nie popadaj帷 przy tym w skrajno軼i, mo積a r闚nie utwierdzi si w przekonaniu, 瞠 muzyka jest nie tylko narz璠ziem w r瘯ach wybranych os鏏, czy instytucji. Tak瞠 no郾ikiem pewnych uniwersalnych tre軼i nieosi庵alnych dla innych dziedzin sztuki.

Pech chcia, 瞠 kilka dni po tym buduj帷ym do鈍iadczeniu mia貫m okazj wzi望 udzia w innym evencie, mianowicie w symultanicznym wykonaniu na 篡wo muzyki podczas projekcji pewnego znanego filmu. Zasiadaj帷 na jednym z kilku tysi璚y krzese poczu貫m si jak kura w fermie drobiu. Dos這wnie, bo zajadaj帷a si popcornem i nachosami widownia (w ko鎍u przyszli obejrze film, a nie muzyki pos逝cha), zostawi豉 po sobie trudny do opisania ba豉gan. Mimowolnie nasuwa造 si skojarzenia z atmosfer panuj帷 na gminnych festynach. Oczywi軼ie nie ujmowa這 to geniuszowi prezentowanej oprawy muzycznej, ale zaburzy這 w jakim stopniu jej odbi鏎. Czy jednak zniech璚i這 do brania udzia逝 w kolejnych tego typu wydarzeniach? Na pewno nie. Trudno bowiem zrzuci odpowiedzialno嗆 na organizator闚 za wra磧iwo嗆 odbiorcy – nawet tego deklaruj帷ego si jako mi這郾ika 軼ie瞠k d德i瘯owych. Niestety, popularyzacja i pluralizacja muzyki (tak瞠 tej filmowej) odcina s逝chacza od jego sfery emocjonalnej. Dowodz tego kryteria oceny, w鈔鏚 kt鏎ych coraz cz窷ciej wymienia si „klimat” i melodyk. Jedynym lekarstwem na przywr鏂enie tej wra磧iwo軼i wydaj si daleko id帷e zmiany w edukacji muzycznej i systematyczne zach璚anie do poznawania i do鈍iadczania szeroko poj皻ej muzyki powa積ej. W domowym zaciszu, operze, czy filharmonii...



Autor artyku逝:  Tomek Goska
Komentarze
Pawe 2017-11-01 18:41
Zgadzam si z Panem ca趾owicie. Muzyka filmowa wysz豉 z takich klasycznych tradycji, ale i ju prawie do nich nie nawi您uje. Kiedy jeszcze nie by這 film闚, by造 przedstawienia i by造 te swoiste soudtracki do nich, kt鏎e niejednokrotnie uzyskiwa造 samodzieln to窺amo嗆, abstrahuj帷 od samego przedstawienia. Chocia瘺y Sen Nocy Letniej Mendellshona, czy Peer Gynt Griega. Tak瞠 obserwuj, 瞠 programy plac闚ek filharmonicznych bywaj zaporowo trudne, a koncerty muzyki ilustracyjnej przesycone nonszalancj i biesiadnym luzem audytorium. Coraz rzadziej bywam na jednych i na drugich. Z ubolewaniem zarzucam wielu wsp馧czesnym soundtrackom filmowym brak wizji i sp鎩nej ca這軼i. Jak瞠 cz瘰to jest w nich powtarzanie do znudzenie dwu temat闚 w opracowaniu na odmienne partie instrument闚 i nic wi璚ej. Jak im daleko do kantaty filmowej Aleksander Newski Prokofiewa. Jak rzadko objawia si co na obraz Portretu damy Kilara, Do Juana de Marco Kamena, czy Dawno temu w Ameryce Morricone. Szkoda te, 瞠 naprawd wybitne dokonania nie korzystaj z walor闚 instrumentarium klasycznego. Ile bym da za mo磧iwo嗆 nabycia na p造cie kantaty filmowej 1492 - Podb鎩 raju Vangelisa nie w wersji elektronicznej, tylko nagranej tak, jakby by豉 sam Carmin Buran Carla Orffa.
Pawe 2017-11-01 19:09
A jeszcze na koniec, mo瞠 by trzeba by這 Panie Tomaszu zacz望 troch ludziom t逝maczy, 瞠 wspomnianemu w artykule Williamsowi cz瘰to zdarza造 si plagiaty, i 瞠 niby jego utw鏎 ze 軼ie磬i do Monachium to tak naprawd We速awa z Mojej Ojczyzny Bedricha Smetany, 瞠 kultowe akordy ze Szcz瘯 pochodz z Bitwy na lodzie wspomnianego ju Aleksandra Newskiego, 瞠 taka pioseneczka All by myself z Dziennika Bridget Jones to wielki koncert fortepianowy Sergiusza Rachmaninowa i wiele temu podobnych rzeczy.
Tomasz Goska 2017-11-01 23:16
Dzi瘯i za mi貫 s這wa. Na pewno kwestia inspirowania si klasyk jest cech i problemem wielu tw鏎c闚 muzyki filmowej. Inni robi to bardziej ostentacyjnie, a inni mniej. Nie traktowa豚ym Williamsa na jednej linii z osobami, kt鏎e z braku laku si璕aj po klasyk do swoich prac. Je瞠li pojawiaj si jakie cytaty, to zapewne maj swoje uzasadnienie w tematyce filmu lub strukturze pracy. Gorzej z tymi tw鏎cami, kt鏎zy czyni to bez wi瘯szej idei. Zreszt we wsp馧czesnej filmowej muzyce chyba nie ma kompozytor闚, kt鏎zy 鈍iadomie lub nie zagl康aliby na karty partytur klasyk闚. Wszystko rozbija si o intencje.

R E K L A M A





NASI PARTNERZY:




Poki.pl
Grydladzieci.pl

 
Strona hostowana przez
www.twojastrona.pl
Copyright © 2005-2018 FilmMusic.pl.
Wszelkie materia造 multimedialne wykorzystane na tej stronie s逝膨 jedynie celom informacyjnym.
Projekt i wykonanie